گاز پروپان (Propane Gas)
گاز پروپان (C₃H₈) یکی از سادهترین ترکیبات هیدروکربنی از گروه آلکانهاست که در شرایط معمول به صورت گاز بیرنگ و بیبو وجود دارد. پروپان بهطور طبیعی در ترکیب با گاز طبیعی و نفت خام یافت میشود و در فرآیندهای پالایشگاهی بهصورت محصول جانبی تولید میگردد. این گاز به دلیل چگالی انرژی بالا، اشتعالپذیری مطلوب، و قابلیت مایع شدن تحت فشار، بهطور گسترده در مصارف خانگی، صنعتی و کشاورزی به عنوان سوخت پاک بهکار میرود.
MSDS
مشاهده گواهی
تاریخچه گاز پروپان
گاز پروپان (C₃H₈) نخستینبار در سال ۱۹۱۰ توسط والتر اسنلینگ، شیمیدان آمریکایی، شناسایی شد. اسنلینگ در تحقیقات خود دریافت که برخی اجزای بنزین قابلیت تبخیر سریع دارند، و یکی از این ترکیبات پروپان بود. این کشف اولیه باعث شد که توجهها به ویژگیهای خاص این گاز جلب شود. اسنلینگ دریافت که پروپان با ویژگیهای فیزیکی خاص خود، میتواند بهعنوان یک سوخت با کاربردهای صنعتی و خانگی مورد استفاده قرار گیرد.
در ابتدا، پروپان بهطور عمده بهعنوان یکی از ترکیبات فرار بنزین شناخته میشد، اما بهطور سیستماتیک در دهههای بعدی، دانشمندان و مهندسان توانستند فناوریهای جداسازی گازهای مایع از نفت خام و گاز طبیعی را توسعه دهند. این فناوریهای جدید به کمک فرآیندهایی مانند تقطیر و فرآیندهای جداسازی گازهای طبیعی، امکان استخراج پروپان بهعنوان یک محصول مستقل فراهم شد.
در دهه ۱۹۲۰، با پیشرفتهای علمی و صنعتی، تجاریسازی پروپان بهطور جدی آغاز شد. در این زمان، پروپان بهعنوان یکی از اجزای اصلی گاز مایع نفتی (LPG) معرفی شد و در دسترس عموم قرار گرفت. پروپان در ابتدا برای مصارف خانگی در صنعت گرمایش و پختوپز استفاده شد و به سرعت محبوبیت پیدا کرد. از آن زمان، پروپان به یکی از سوختهای مهم در بسیاری از کشورهای جهان تبدیل شد، بهویژه در مناطقی که دسترسی به منابع گاز طبیعی محدود بود یا برای کاربردهای خاصی مانند گرمایش فضاهای وسیع و استفاده در صنایع کشاورزی.
در اوایل قرن بیستم، پروپان بیشتر بهعنوان سوختی در کاربردهای خانگی، مانند سوخت برای اجاقها، آبگرمکنها و وسایل گرمایشی، مورد استفاده قرار میگرفت. با گذشت زمان، استفاده از پروپان در صنایع مختلفی همچون حملونقل، صنایع پتروشیمی، و تولید انرژی گسترش یافت. همچنین، پروپان بهعنوان یکی از اصلیترین اجزای گاز مایع نفتی (LPG) که ترکیبی از پروپان، بوتان و برخی دیگر از هیدروکربنها است، بهطور گسترده در بازارهای جهانی تجاری شد.
خواص فیزیکی و شیمیایی گاز پروپان
گاز پروپان (C₃H₈) یک هیدروکربن اشباع با ساختار خطی شامل سه اتم کربن و هشت اتم هیدروژن است. این گاز در دمای ۲۰℃ بهصورت گاز فشرده مایع شده وجود دارد و بهطور طبیعی بیرنگ و بیبو است. جرم مولکولی آن ۴۴.۱ g/mol است و چگالی آن معادل ۱.۸۶۷ kg/m³ میباشد. پروپان دارای نقطه ذوب -۱۸۷.۷°C و نقطه جوش -۱۶۱.۴۸°C است، که آن را در دماهای پایین بهصورت مایع در میآورد. حلالیت آن در آب پایین است (۰.۱ g/L) و دارای محدوده اشتعالپذیری بین ۱.۸% تا ۸.۴% در هوا میباشد. این خواص باعث میشود که پروپان بهعنوان یک سوخت مایع و گاز کاربردهای متنوعی در صنایع انرژی و پتروشیمی داشته باشد.
از انواع خواص فیزیکی و شیمیایی این گاز در جدول زیر ذکر شده است :
|
فرمول شیمیایی |
C₃H₈ |
|---|---|
|
جرم مولی |
۴۴.۱ g/mol |
|
ساختار |
خطی (سه کربن و هشت هیدروژن) |
|
حالت فیزیکی در دمای ۲۰℃ |
گاز (گاز فشرده مایع شده) |
|
رنگ |
بدون رنگ |
|
بو |
بدون بو |
|
چگالی |
۱.۸۶۷ kg/m³ |
|
نقطه ذوب |
-۱۸۷.۷ °C |
|
نقطه جوش |
۱۶۱.۴۸ oC- |
|
حلالیت در آب |
کم |
|
پایین ترین حد اشتعال |
۱.۸% |
|
بالاترین حد اشتعال |
۸.۴% |
موارد ایمنی و خطرات گاز پروپان
نکات ایمنی و مخاطرات گاز پروپان و پیشگیری از خطرات احتمالی
|
طبقه بندی ماده |
گاز قابل اشتعال-گازهای تحت فشار |
|---|---|
|
نماد خطر |
|
|
کلاس خطر(لوزی خطر) |
|
|
خطرات |
نکات ایمنی و توضیحات |
|---|---|
|
خفگی |
در صورت نشت در محیطهای بسته، باعث کاهش اکسیژن و خفگی میشود. در صورت خفگی فرد مورد نظر سریعا به محیطی با هوای ازاد انتقال داده شود. |
|
سرمازدگی |
تماس مستقیم با آن میتواند باعث سوختگی شدید سرمایی و آسیبهای بافتی شود و باید از دستکش مخصوص سرما، محافظ صورت و لباس ایمنی هنگام کار با آرگون استفاده کنید. |
فرآیند تولید گاز پروپان
فرآیند تولید گاز پروپان عمدتاً از طریق استخراج آن از منابع گاز طبیعی و فرآیندهای پالایش نفت خام انجام میشود. در صنعت گاز طبیعی، پروپان بهعنوان یکی از ترکیبات مایع گاز طبیعی (NGL) از طریق تقطیر جزئی از گاز طبیعی استخراج میشود. همچنین در فرآیند پالایش نفت خام، پروپان بهعنوان محصول جانبی از واحدهای کراکنینگ (شکست حرارتی) و تقطیر نفت خام تولید میشود. در این فرآیندها، هیدروکربنهای سنگینتر به ترکیبات سبکتر مانند پروپان تبدیل میشوند. پروپان همچنین از طریق گازسازی گاز طبیعی و بهعنوان یک محصول جانبی در فرآیندهای شیمیایی مختلف تولید میشود. این گاز در صنایع مختلف بهویژه در تولید سوخت و مواد شیمیایی کاربرد دارد.
انواع گاز پروپان
| گرید خلوص | ناخالصیها (ppm) | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| H2 | CnHm | N2 | H2O | O2 | |
| ۹۵% (گرید ۱.۵) | - | - | - | - | - |
| ۹۹.۵% (گرید ۲.۵) | - | ≤ ۵۰۰۰ | - | - | - |
| ۹۹.۵% (گرید ۳.۵) | - | ≤ ۵۰۰ | - | - | - |
کاربرد گاز پروپان در صنایع مختلف چیست؟
گاز پروپان (C₃H₈) در صنایع مختلف بهعنوان سوخت برای گرمایش، پختوپز، تولید برق و همچنین در صنایع پتروشیمی برای تولید مواد شیمیایی و پلاستیکها استفاده میشود.
- سوخت گرمایشی در مناطق فاقد گاز شهری
پروپان بهدلیل نقطه جوش پایین و قابلیت مایعسازی در فشارهای نسبتاً کم، بهراحتی در سیلندرها یا مخازن ذخیره میشود و در مناطق فاقد شبکه گاز طبیعی، بهعنوان سوخت گرمایشی برای خانهها، مدارس، بیمارستانها و گلخانهها کاربرد دارد. شعله یکنواخت و احتراق تمیز پروپان، خطرات ناشی از دوده و گازهای سمی را به حداقل میرساند و راندمان حرارتی بالایی دارد. - سوخت پختوپز در خانهها، رستورانها و صنایع غذایی:
پروپان بهدلیل شعله پایدار و قابلکنترل، بهطور گسترده در اجاقگازهای خانگی و صنعتی استفاده میشود. این گاز علاوه بر تولید حرارت یکنواخت، بهدلیل احتراق کامل، موجب کاهش تولید مونوکسیدکربن و دوده میشود. استفاده از پروپان در تجهیزات پخت صنعتی باعث بهبود کیفیت غذا و صرفهجویی در مصرف انرژی میگردد. - نیروگاههای کوچک و قابل حمل
در واحدهای تولید برق مستقل یا اضطراری (ژنراتورهای گازسوز)، پروپان بهعنوان سوخت تمیز و در دسترس بهکار میرود. این ژنراتورها در مناطق دورافتاده، کمپینگها، بیمارستانها و مراکز امدادی، برق پایدار و مطمئن فراهم میکنند. مزیت دیگر آن، کاهش گازهای آلاینده در مقایسه با دیزل و بنزین است.
- تولید پروپیلن از طریق کراکینگ حرارتی (Propane Dehydrogenation):
در فرآیند دهیدروژناسیون پروپان، این گاز با عبور از بستر کاتالیستی در دمای بالا، هیدروژن خود را از دست داده و به پروپیلن تبدیل میشود. پروپیلن محصول کلیدی برای تولید پلیپروپیلن (PP) و بسیاری از ترکیبات آلی مهم در صنایع پتروشیمی است. این فرآیند بهعنوان یک مسیر کمکربن و اقتصادی برای تولید پروپیلن شناخته میشود. - تولید استون، آکریلونیتریل، و مواد پلاستیکی
پروپان، علاوه بر تولید پروپیلن، در مسیرهای شیمیایی دیگر مانند سنتز استون، آکریلونیتریل و رزینها نقش دارد. این مواد در تولید پلاستیکها، الیاف مصنوعی، چسبها و صنایع خودروسازی کاربرد فراوان دارند. در این مسیرها، پروپان بهعنوان خوراک اولیه در واکنشهای اکسیداسیون یا کراکینگ استفاده میشود.
- سوخت خودروهای گازسوز (LPG)
پروپان بهعنوان جزء اصلی LPG، در خودروهای سبک و تجاری بهعنوان جایگزین پاکتر برای بنزین یا دیزل بهکار میرود. احتراق پروپان نسبت به سوختهای مایع سنتی، منجر به تولید گازهای آلاینده کمتری (مانند CO و ذرات معلق) شده و عمر موتور را افزایش میدهد. زیرساختهای سوختگیری LPG نسبتاً ارزان و ساده است. - سوخت لیفتراکها در انبارهای بسته
لیفتراکهای گازسوز با سوخت پروپان، به دلیل احتراق کامل و بدون دود، برای کار در فضاهای سرپوشیده ایمنتر از دیزل یا بنزین هستند. این ویژگی باعث کاهش تهویه موردنیاز و بهبود کیفیت هوای انبارها و سالنهای تولید میشود. همچنین زمان شارژ سوخت آنها نسبت به برق کوتاهتر است.
- سوخت مشعل Bunsen
پروپان در مشعلهای Bunsen بهعنوان سوختی با شعله یکنواخت و پایدار استفاده میشود که دمای بالا و حرارت یکنواختی برای انجام آزمایشهای حرارتی فراهم میکند. همچنین به دلیل احتراق تمیز، رسوب کربن و آلودگی محیط کارگاهی را کاهش میدهد. - گرمایشی در مناطق شهری:
در مناطق شهری که زیرساخت گاز طبیعی در دسترس است اما نیاز به سیستمهای کمکی گرمایشی وجود دارد، پروپان بهعنوان سوخت مکمل در بخاریها و آبگرمکنها استفاده میشود. این کاربرد به بهینهسازی مصرف انرژی و کاهش فشار بر شبکه گاز شهری کمک میکند - در کروماتوگرافی گازی
پروپان بهعنوان گاز سوخت در دتکتور یونیزاسیون شعله (FID) در دستگاههای کروماتوگرافی گازی استفاده میشود. شعله پایدار پروپان و احتراق تمیز آن، دقت و حساسیت بالایی را در شناسایی ترکیبات آلی فراهم میکند. - مبرد در سیستمهای سرمایشی (R-290)
پروپان بهعنوان مبرد R-290 در یخچالها، فریزرها، چیلرها و سیستمهای تهویه مطبوع مورد استفاده قرار میگیرد. این گاز دارای ضریب عملکرد بالاتر و پتانسیل گرمایش جهانی (GWP) بسیار پایین (~۳) است و جایگزینی مناسب برای مبردهای HFC مانند R-134a بهشمار میآید. مزیت اصلی R-290 عملکرد بهینه و دوستدار محیط زیست بودن آن است.
انواع سیلندر گاز پروپان
سیلندرهای گاز پروپان به علت آتش زا بودن به رنگ قرمز یکپارچه بوده و از شیرهای چپگرد رزوه داخلی (توپیچ)BS4 یا شیرهای رزوه بیرونی (رو پیچ) DIN1 استفاده میشود.
|
نوع گاز |
رنگ سیلندر (INSO 712) |
جنس شیر (ISO 11114) |
جنس سیلندر (ISO 11114) |
|---|---|---|---|
|
گرید آزمایشگاهی |
قرمز (۳۰۰۰) |
برنج (B) |
فولادهای کربنی قرار گرفته تحت عملیات حرارتی نرمالایزینگ (NS) |
|
گرید صنعتی |
|
جنس سیلندر |
ظرفیت سیلندر(لیتر) |
ارتفاع سیلندر(سانتی متر) |
قطر سیلندر(سانتی متر) |
وزن سیلندر(کیلوگرم) |
ضخامت سیلندر(میلی متر) |
|---|---|---|---|---|---|
|
آلومینیوم |
۲ ۵ ۱۰ ۴۰ |
۴۴ ۵۸.۵ ۸۲.۵ ۱۵۶ |
۱۱ ۱۴ ۱۶ ۲۵ |
۲.۱۸ ۴.۸۶ ۹.۰۴ ۴۵.۰۶ |
۶.۵ ۷.۱ ۸.۱ ۱۵.۳ |
|
فولادی |
۵ ۱۰ ۴۰ ۵۰ |
۵۵ ۹۳ ۱۴۲ ۱۵۶ |
۱۴ ۱۵ ۲۴ ۲۵ |
۸.۷ ۱۴ ۴۸.۹ ۶۰.۸ |
۳.۶ ۳.۶ ۵.۷ ۵.۸ |
قیمت گاز پروپان
قیمت گاز پروپان بر اساس خلوص و حجم کپسول متفاوت خواهد بود. جهت ثبت سفارش و آگاهی از قیمت گاز پروپان از طریق شماره های موجود در سایت شرکت گاز اردستان با ما تماس بگیرید.
|
قیمت گاز پروپان |
میزان خلوص گاز پروپان |
|---|---|
|
تماس بگیرید |
Grade 1.5 propane |
|
Grade 2.5 propane |
|
|
Grade 3.5 propane |
استعلام قیمت گاز پروپان
قیمت لحظهای گاز پروپان را استعلام کنید و بهترین پیشنهاد خرید را دریافت نمایید!
سوالات متداول گاز پروپان
پروپان (Propane) یک هیدروکربن از خانواده آلکانها است که فرمول شیمیایی آن C3H8 میباشد. این گاز بیرنگ، بیبو و اشتعالپذیر است که بهصورت مایع تحت فشار ذخیره و حمل میشود.
استانداردهای مهم شامل DOT (آمریکا)، ISO 11119 و EN 14427 (اروپا) هستند. این استانداردها روی جنس، ضخامت، تست فشار، و مشخصات فنی سیلندر تأکید دارند تا ایمنی در ذخیرهسازی و حملونقل پروپان تضمین شود.
پروپان گازی بسیار اشتعالپذیر است و نشت آن میتواند منجر به آتشسوزی یا انفجار شود. برای تشخیص نشت از حسگرهای نیمههادی (MOS sensors)، اسپری کف صابون روی اتصالات، یا دستگاههای الکترونیکی هشداردهنده استفاده میشود.
با استفاده از سیلندر و اتصالات استاندارد، انجام تستهای دورهای نشتی، نصب صحیح شیرها، استفاده از واشرهای مقاوم، و به کارگیری حسگرهای تشخیص گاز میتوان نشت را به حداقل رساند. همچنین تهویه مناسب و آموزش کاربران از عوامل کلیدی پیشگیری است.
پروپان در گرمایش، پختوپز، سوخت وسایل نقلیه، صنایع شیمیایی (به عنوان ماده اولیه تولید پروپیلن)، و همچنین در سیستمهای سرمایشی و تولید برق استفاده میشود.
آزمونهای هیدرواستاتیک، تستهای غیرمخرب مانند التراسونیک و رادیوگرافی، و تستهای فشار در استانداردهای DOT، ISO و EN اجباری هستند تا سلامت سیلندر و عدم وجود ترک یا خوردگی تایید شود.
پادکست صوتی تولید شده با هوش مصنوعی